Ç’ndodhi 100 vjet më parë në Rusi? Historia e ditës që kurrë nuk ishte!

Çfarë ndodhi në Moskë (në të vërtetë në të gjithë Rusinë) në fillim të shkurtit njëqind vjet më parë? Absolutisht asgjë, pasi ajo ditë kurrë nuk ka ekzistuar, si me të vërtetë 12 ditët e ardhshme. Vladimir Ulianoviç Iliç, i njohur më mirë si Lenini, kreu i ri suprem i vendit të madh, vendosi që Rusia, që sapo kishte hyrë në epokën bolshevike pas revolucionit, duhej të braktiste kalendarin e vjetër të Julianit për të hyrë në modernitetin duke miratuar kalendarin gregorian.

Që nga dita e dytë ishte 14 ditë përpara të parit, një dekret i Këshillit të Komisionerëve Popullor, lëshuar të enjten, më 24 janar 1918 (siç na kujtoi Anteprima), vendosi që nga 31 janari do të hidhen drejtpërdrejt në 13 shkurt, duke anuluar 13 ditët e para të muajit më të shkurtër të vitit, i cili më pas u bë shumë i shkurtër në atë rast.

#td_uid_1_5a758d2c166e0 .td-doubleSlider-2 .td-item1 {
background: url(http://gazeta-shqip.com/lajme/wp-content/uploads/2018/02/lenin-1-80×60.jpg) 0 0 no-repeat;
}
#td_uid_1_5a758d2c166e0 .td-doubleSlider-2 .td-item2 {
background: url(http://gazeta-shqip.com/lajme/wp-content/uploads/2018/02/lenin-2-80×60.jpg) 0 0 no-repeat;
}
#td_uid_1_5a758d2c166e0 .td-doubleSlider-2 .td-item3 {
background: url(http://gazeta-shqip.com/lajme/wp-content/uploads/2018/02/lenin-3-80×60.jpg) 0 0 no-repeat;
}
#td_uid_1_5a758d2c166e0 .td-doubleSlider-2 .td-item4 {
background: url(http://gazeta-shqip.com/lajme/wp-content/uploads/2018/02/lenin-80×60.jpg) 0 0 no-repeat;
}

Anulimet – Në anën tjetër edhe Papa Gregori XIII, nga i cili kalendari mori emrin, kur në shekullin e gjashtëmbëdhjetë kishte vendosur të braktiste sistemin e vjetër Julian, duhej të anulonte disa ditë: në atë rast ishin 10, nga 5 deri më 14 tetor të vitit 1582. Arsyeja për ndryshimin ishte se kalendari Julian (i quajtur kështu sepse u përpunua nga Sosisteni i Aleksandrisë, por i paraqitur nga Jul Cezari në 46 para Krishtit, dy vjet para se të vriteshin) parashikonte (si sot) muaj 30, 31 ose 28 ditë dhe vite e 365 ditëve çdo 36 vjet u bë 36626 nëse, me një kohëzgjatje mesatare prej vitit 365 ditë dhe 6 orësh. Gjithashtu qindvjeçarët ishin gjithashtu vite të brishtë, dmth. vitet që përfundojnë me dy zero dhe janë të ndashme me 100. Megjithatë, pasi në realitet viti kalendarik është më i shkurtër se 11 minuta dhe 14 sekonda, çdo 128 vjet në kalendarin Julian të akumuluar një ditë e vonesës.

Pashkët dhe rrethinat – Kjo në afat të gjatë shkaktoi një zhvendosje fazore të stinëve që komplikuan kohën e liturgjisë katolike, në veçanti atë të përsëritjes themelore të gjithë doktrinës, pra Pashkët e ringjalljes. Në kohën e Gregory XIII Pashkët, data e të cilit është e diela e parë pas hënës së plotë pranverë (gjë që shpjegon pse përsëritja e tij nuk është fikse), ishte për t’u shkatërruar plotësisht si vetë pranvera nuk ka filluar gjatë më 21 mars por 11. Hartimi i kalendarit të ri iu besua një komisioni të kryesuar nga jezuit Cristoforo Clavio, i ndihmuar nga astronomët dhe matematikanët. Kalendari Gregorian, duke vënë së bashku vitet dhe stinët, parashikon edhe vitin e brishtë (dmth 366 ditë) vjet ndashme nga 4 por vetëm ndashme njëqind vjetorin jo vetëm 100, por edhe nga 400. Pra 2000 ishte një vit i brishtë, ndërsa 1900 nuk ka qenë dhe nuk do të jetë në 2100. Në këtë mënyrë, gabimi është i kufizuar në 26 sekonda çdo vit dhe pastaj ajo merr rreth 30 shekuj për të grumbulluar të GLV-së një ditë, korrigjimi i ardhshëm do të jetë e nevojshme rreth 4582.

Liturgjitë – Çështja e Pashkëve shpjegon pse ishte Kisha e Romës për të marrë iniciativën për ndryshim, e cila gradualisht rreshton të gjitha kombet evropiane. Por Rusia, e cila pasoi ritin ortodoks trashëguar nga Kisha e Bizantit pas skizmës së Madhe të 1052. Si një nga arsyet e përçarjes, ndoshta më e rëndësishmja, ka lindur pikërisht nga refuzimi i kishave lindore që njohin parësinë e Ipeshkvit të Romës, pra të Papës, është mjaft logjike që reforma e Gregorianit u refuzua nga hierarkia Lindore dhe për këtë arsye nga shteti i madh rus që u formua rreth dhe së bashku me atë hierarki. Pra, kalendari i Moskës dhe Shën Petersburg ka vazhduar të mbetet me të dënuarit deri në revolucionet e 1917 që u fol shkurt dhe tetor, por në perëndimore të bazuar në “kohë”, përkatësisht kanë ndodhur në mes të 8 dhe 12 mars dhe më 6 dhe 7 nëntor . Kisha Ortodokse, megjithatë, për orarin e saj liturgjik ishte dhe ende është besnik me kalendarin e vjetër: Pashka e tij ai nuk përputhet me Kishën Katolike.

Inovacione revolucionare – Bolshevikët, ashtu si revolucionarët francezë para tyre (të cilat ndryshuan emrat dhe zgjatjen e muajve siç ju mund ta lexoni këtu), nuk ishin në gjendje për t’i rezistuar tundimit për të shpikur një kalendar të ri, Sovjetik dhe më pas më afër me kohët e reja. Llogaritja e re e kohës, futi më 1 tetor 1929 sistemin e të gjithë Bashkimit Sovjetik, parashikoi muaj çdo 30 ditë, ndërsa 5 ose 6 ditë ‘përparon’ ishin në pushime dhe nuk i përkasin ndonjë muaj: partia e Leninit (një ditë pas 30 janarit), festimi i Punës (dy ditë pas 30 prill), ditën e Industrisë (dy ditë pas 7 nëntor) dhe në ditën shtesë të viteve të brishtë (pas 30 shkurtit). Për më tepër, urrejtja për fenë, u hoq të dielën (ditën e Zotit) dhe në javën në 5 ditë, me një sistem të komplikuar për të vendosur punëtorin (shpjegohet edhe ditë pushim këtu nga Ëikipedia në gjuhën italiane). Kalendari i ri, megjithatë, nuk u prit mirë dhe kurrë nuk mbërriti me të vërtetë: në vitin 1931 ai u kthye në kohëzgjatjen e përdorur në Perëndim me një javë prej gjashtë ditësh dhe në vitin 1940 kalendari Gregorian hyri në fuqi pa ndryshime. E diela e përfshirë.

3 shkurt 2018 (gazeta-Shqip.com)

Source: Ndryshe